Đột Phá Trong Ngành Ô Tô: Chi Phí Tăng Cao Nhưng Giá Bán Tăng Ít Ở Trung Quốc

Chỉ Số Doanh Số Không Bền Vững

Tại Diễn đàn Ô tô Trùng Khánh vào tháng 6/2026, ông Vương Huy, Chủ tịch Avatr Technology, nhận định rằng việc tham gia vào cuộc chiến giá là một chiến lược sai lầm. Ông nhấn mạnh rằng doanh số không mang lại lợi nhuận thực sự chỉ là con số giả tạo, và sự tăng trưởng quy mô thông qua chiến tranh giá chỉ mang lại phồn vinh ảo.

Cùng tại diễn đàn đó, ông Lý Thư Phúc, Chủ tịch Geely Holding, khẳng định rằng ngành ô tô toàn cầu hiện đang đối mặt với tình trạng dư thừa công suất trầm trọng. Ông còn cho biết doanh nghiệp của mình sẽ không đầu tư xây dựng thêm nhà máy mới. Bên cạnh đó, ông Lý Bân, người sáng lập NIO, cảnh báo rằng các công ty trong ngành ô tô nên chuẩn bị cho khả năng doanh số giảm từ 15% đến 20% trong năm tới.

Hệ Thống Tăng Giá Đã Khởi Động

Quá trình điều chỉnh giá bắt đầu vào ngày 4/3, khi liên minh Hongmeng Zhixing tăng giá đề xuất cho mẫu Aito M9 thêm 10.000 nhân dân tệ, do việc lắp đặt cảm biến lidar thế hệ mới. Sau đó, vào ngày 19/3, Xiaomi công bố thế hệ mới của mẫu SU7 với mức tăng giá 4.000 nhân dân tệ cho toàn bộ dòng sản phẩm. Ông Lôi Quân từ Xiaomi cũng cho biết rằng chi phí nguyên liệu đã tăng mạnh, khiến việc tăng giá chỉ 4.000 nhân dân tệ thật sự là một quyết định khó khăn.

Trong tháng 5, NIO đã điều chỉnh giá cho các mẫu ES6 và ET5, với mức tăng từ 5.000 đến 10.000 nhân dân tệ, đồng thời hủy bỏ quyền lợi đổi pin miễn phí. Các thương hiệu khác như BYD, Tesla và Changan cũng tăng giá một số mẫu xe của họ.

Mức tăng giá chủ yếu tập trung vào phân khúc từ 100.000 đến 300.000 nhân dân tệ, vốn là thị trường chủ yếu của ngành ô tô.

Nguyên Nhân Tăng Giá

Các phân tích báo cáo chỉ ra rằng có bốn nguyên nhân chính khiến chi phí tăng lên.

Thứ nhất là chi phí chip nhớ, đã tăng vọt 180% trong vòng 3 tháng do sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là chip cao cấp tăng hơn 300%, khiến chi phí mỗi chiếc xe cao cấp tăng từ 3.000 đến 7.000 nhân dân tệ.

Thứ hai là giá carbonate lithium, nguyên liệu quan trọng cho pin, đã tăng từ 75.000 nhân dân tệ mỗi tấn vào tháng 7/2025 lên 200.000 nhân dân tệ vào tháng 5/2026, tương đương với mức tăng hơn 160%, làm tăng chi phí mỗi xe từ 3.000 đến 5.000 nhân dân tệ.

Chi phí của đồng và nhôm cũng làm gia tăng khoảng 1.800 nhân dân tệ cho mỗi xe, trong khi chính sách thuế mới từ năm 2026 đã cắt giảm ưu đãi cho xe năng lượng mới, khiến chi phí tăng thêm 9.000 nhân dân tệ cho mỗi xe.

Các yếu tố này cộng lại có thể vượt mức giảm giá mà các xe từng được hưởng, dẫn đến việc người tiêu dùng sẽ không còn được hưởng lợi từ các chương trình ưu đãi trong quá khứ.

Không Còn Lối Quay Đầu

Con số từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho thấy lợi nhuận ngành sản xuất ô tô quý 1/2026 đạt 78,4 tỷ nhân dân tệ, giảm 18% so với cùng kỳ năm trước. Tỷ suất lợi nhuận chỉ đạt 3,2%, mức thấp nhất trong vòng 10 năm qua. Một vài công ty như Tuopu Group có doanh thu tăng 14,92%, nhưng lợi nhuận ròng lại giảm 2,42%, cho thấy rằng việc tăng chi phí đã được chuyển xuống cho các nhà cung cấp mà không thể tiếp tục gánh chịu thêm.

Đặc biệt, hai khoản chi phí lớn nhất vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, trong khi dự báo rằng xu hướng chuyển giao công suất chip nhớ vào các lĩnh vực công nghệ cao sẽ kéo dài ít nhất đến năm 2027.

Thay Đổi Cấu Trúc Thị Trường

Thị trường ô tô hiện nay không còn giống như trước. Vào tháng 4/2026, tỷ lệ tiêu thụ xe năng lượng mới tại Trung Quốc đã vượt 60%, trong khi doanh số xe xăng giảm 37%. Với tình hình này, việc điều chỉnh giá không còn khả năng tạo ra tăng trưởng doanh số đủ lớn để bù đắp cho lợi nhuận đã mất.

Các khảo sát chỉ ra rằng, tỷ lệ người tiêu dùng có thái độ tiêu cực với chiến tranh giá đã tăng lên 22,2%, lần đầu tiên vượt qua tỷ lệ người tiêu dùng tích cực. Nhiều người đã đồng ý chi trả giá cao hơn để tránh tình trạng giảm giá ngay sau khi mua xe.

Chính quyền cũng đã thể hiện mối quan tâm về tình trạng này. Vào tháng 1/2026, ba cơ quan quản lý đã yêu cầu các công ty trong ngành giảm thiểu tình trạng chiến tranh giá và không tạo ra sự hỗn loạn.

Giá Cả Tại Thị Trường Hiện Tại

Trong ba năm qua, mức giá mà khách hàng thấy tại các phòng trưng bày không phải do việc sản xuất xe trở nên rẻ hơn, mà chủ yếu là vì các công ty đã chấp nhận mức lợi nhuận ngày càng thấp. Mức tỷ suất lợi nhuận 3,2% và các báo cáo về doanh thu tăng kèm theo lợi nhuận giảm của các nhà cung cấp chính là minh chứng cho điều này. Hiện tại, tại thị trường Trung Quốc, các khoản chênh lệch này đã bắt đầu được phản ánh vào giá bán, vì không còn ai có thể gánh chịu thêm.

Tại Việt Nam, lại có một bức tranh ngược lại. Trong bốn tháng đầu năm 2026, lượng xe nhập từ Trung Quốc đã tăng lên tới 23.723 chiếc, tăng 68,61% so với cùng kỳ năm ngoái. Đặc biệt, mức giảm giá mạnh từ các mẫu xe như MG RX5 và MG HS đã thu hút nhiều người tiêu dùng.

Cả hai thị trường đều phản ánh những giai đoạn khác nhau trong cùng một chu kỳ. Trong khi các thương hiệu ở Trung Quốc đang điều chỉnh giá trong bối cảnh chi phí tăng cao, thị trường Việt Nam lại đang phải đối mặt với tình trạng hàng tồn kho lớn trong khi giá cả đang được giảm mạnh.