Biến Động Giá Chip: Tác Động Đến Thị Trường Điện Thoại Thế Giới

Bộ nhớ trở thành yếu tố chi phối giá thành sản phẩm

Carl Pei, đồng sáng lập Nothing, đã chia sẻ trên mạng xã hội vào ngày 12/6/2026 rằng chi phí bộ nhớ hiện đã vượt qua cả chip chính và màn hình, trở thành linh kiện đắt nhất trong một chiếc smartphone, đôi khi chiếm hơn 50% tổng chi phí sản xuất. Ông dẫn chứng bằng chính sản phẩm của hãng, khi giá thiết bị Phone (4a) đã tăng gấp đôi từ khi phát triển đến lúc ra mắt, và tiếp tục tăng thêm lần nữa sau đó.

Những con số từ các tổ chức nghiên cứu thị trường như Omdia cho thấy chi phí bộ nhớ đã chiếm khoảng 60% tổng chi phí linh kiện của smartphone dưới 400 USD trong quý 1/2026. Trong cùng thời điểm, giá trung bình của DRAM và NAND đã tăng hơn 80% so với quý trước đó, trong khi giá bộ nhớ LPDDR5X dành cho thiết bị di động của Samsung cũng đã được điều chỉnh tăng từ 78% đến 83% trong quý 2.

Trước đây, linh kiện đắt nhất trong một smartphone thường là màn hình, hoặc ở các dòng máy cao cấp là chip xử lý. Tuy nhiên, từ năm 2026, thứ tự này đã có sự thay đổi rõ rệt.

Tại sao đợt tăng giá không theo quy luật cũ

Người tiêu dùng có thể nghĩ rằng giá linh kiện sẽ giảm sau những đợt tăng. Tuy nhiên, lần này nguyên nhân lại xuất phát từ việc các nhà sản xuất đang chuyển hướng sản xuất sang chip nhớ băng thông cao cho trung tâm dữ liệu, nơi có biên lợi nhuận cao hơn, khiến nguồn cung cho thiết bị tiêu dùng ngày càng hạn chế.

Nhiều công ty trong ngành đã xác nhận điều này. Micron đã hoàn toàn rút khỏi mảng bộ nhớ tiêu dùng để tập trung vào nhu cầu của trí tuệ nhân tạo. SK hynix cũng dự báo rằng năm tới sẽ là năm tồi tệ nhất từ trước đến nay về nguồn cung, và nhu cầu từ khách hàng vẫn sẽ vượt quá khả năng cung ứng của họ ngay cả sau năm 2030.

Carl Pei đã mô tả tình hình khan hiếm hiện tại bằng một câu ngắn gọn: trong bối cảnh thiếu hụt, bộ nhớ sẽ được phân bổ theo hạn mức, thay vì chỉ đơn giản là có tiền là mua được. Điều này khiến các công ty vừa và nhỏ khó có thể cạnh tranh để dự trữ hàng.

Sự chênh lệch giữa các dự báo

Thực trạng xấu đi của thị trường được thể hiện rõ qua các bản báo cáo. Tháng 12/2025, Counterpoint dự đoán giá bán trung bình smartphone toàn cầu trong năm 2026 sẽ chỉ tăng 6,9%. Cùng thời điểm đó, IDC dự đoán giá sẽ chỉ nhích từ 457 USD lên 465 USD.

Sáu tháng sau, Omdia đã đưa ra một con số khác hoàn toàn. Dự báo của họ về giá bán trung bình toàn cầu đã tăng từ 467 USD lên 565 USD trong năm 2026, tương ứng với mức tăng 21%, xác lập kỷ lục mới về tỷ lệ lẫn giá trị tuyệt đối của ngành.

Cả ba tổ chức này không mâu thuẫn với nhau; họ chỉ đánh giá tại thời điểm khác nhau. Sự chênh lệch giữa 6,9% và 21% thể hiện cho một phần mà thị trường chưa kịp lường trước, cho thấy mức giá mới vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.

Chi tiêu nhiều hơn nhưng nhận lại ít hơn

Phần tiền mà người tiêu dùng phải trả không chỉ dừng lại ở mức giá niêm yết. Omdia ghi nhận rằng dung lượng trung bình một chiếc smartphone trong quý 1/2026 đạt 8,3 GB bộ nhớ tạm thời và 279 GB bộ nhớ lưu trữ, tăng lần lượt 5,5% và 10,1% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, phần lớn sự gia tăng này đến từ các dòng máy cao cấp. Trong khi đó, ở phân khúc phổ thông và tầm trung, nhiều hãng giữ nguyên dung lượng của thế hệ trước hoặc hoàn toàn loại bỏ phiên bản dung lượng cao.

Người dùng ở phân khúc tầm trung đang phải đối mặt với hai vấn đề: họ chi trả nhiều hơn cho cùng một cấu hình và mất đi cơ hội nâng cấp mà trước đây luôn có. Carl Pei cho rằng đây là một dấu hiệu cho thấy mô hình kinh doanh cũ đã không còn hiệu quả, bởi sự giảm giá lâu dài của bộ nhớ trước đây đã cho phép người tiêu dùng nâng cao cấu hình hàng năm mà không làm tăng chi phí.

Phân khúc giá rẻ đang thu hẹp

Omdia dự báo rằng sản lượng smartphone dưới 400 USD sẽ giảm hơn 22% trong năm 2026, trong khi nhóm smartphone trên mức giá này sẽ tăng 5,7%. Sự chuyển biến này chủ yếu xuất phát từ phía nguồn cung nhiều hơn là nhu cầu của thị trường.

Nhiều mẫu smartphone giá rẻ đã trở nên không còn sinh lời, buộc các hãng phải rút lui khỏi phân khúc này trong năm nay. Họ đã cố gắng hạ tiêu chuẩn cho màn hình, cảm biến camera hoặc bộ thu phát sóng, nhưng vì đã chạm “đáy” về chi phí, họ gần như không còn cơ hội để giảm thêm. Khách hàng nhạy cảm với giá cả hiện đang phải đối mặt với hai lựa chọn: hoặc nâng cấp lên máy mới có giá cao hơn, hoặc giữ lâu hơn chiếc điện thoại cũ của họ.

Thực tế thị trường toàn cầu đã phản ánh sự giảm sút này qua các số liệu thực tế. IDC ghi nhận sản lượng smartphone trong quý 1/2026 đã giảm 2,9% so với cùng kỳ năm trước, kết thúc chuỗi 10 quý liên tiếp tăng trưởng từ giữa năm 2023. Trong quý 2, Counterpoint ghi nhận mức giảm lên tới 7%.

Người tiêu dùng Việt Nam đang đối diện với một tình hình khác

Tại thị trường Việt Nam, tình trạng tăng giá bắt đầu từ cuối tháng 3/2026 với nhiều mẫu điện thoại từ Xiaomi, OPPO, vivo và Samsung. Lý do mà các cửa hàng bán lẻ đưa ra cho tăng giá là giá bộ nhớ tăng cao. Dự đoán của giới bán lẻ cho thấy mặt bằng giá sẽ vẫn ở mức cao cho đến hết năm, với những điều chỉnh nếu có chỉ khoảng từ 200 đến 300 nghìn đồng.

Cách mà các hãng điện thoại tại Việt Nam điều chỉnh cũng đã trở thành thói quen, khi họ thường sử dụng thiết kế và màn hình từ các dòng cao cấp trước đó để tạo ra sản phẩm tầm trung, hoặc thêm các tính năng như kháng nước và độ bền để làm nổi bật thông điệp truyền thông thay cho việc nâng cấp cấu hình. Việc tăng giá kèm theo chu kỳ thay máy dài cũng đã làm thay đổi cách mà người tiêu dùng so sánh và đánh giá sản phẩm, với việc chi phí tính trên từng năm sử dụng trở nên quan trọng hơn mức giá niêm yết tại thời điểm mua. Dung lượng bộ nhớ cũng là thông số ngày càng được người tiêu dùng cân nhắc kỹ lưỡng, vì đây là thành phần không thể nâng cấp sau khi máy được bán ra.

Thời điểm giá giảm sẽ không nằm trong tay các hãng điện thoại, mà phụ thuộc vào tiến độ xây dựng và vận hành của các nhà máy chip mới, mà theo dự báo từ Jefferies Equity, phải đến năm 2028 mới kéo giá xuống. Trước thời điểm đó, chi phí bộ nhớ trong mỗi chiếc smartphone sẽ tiếp tục bị quyết định bởi ưu tiên sản xuất của các nhà sản xuất chip, nơi trung tâm dữ liệu vẫn giữ vị trí ưu tiên hơn so với thiết bị tiêu dùng. Câu trả lời cho người tiêu dùng sẽ dần hiện rõ qua các bảng giá của các sản phẩm mới trong thời gian tới.