Khám Phá Loài Khỉ Mới Từ Rừng Congo: Bí Ẩn Đằng Sau Sự Đe Dọa Tuyệt Chủng

Trong thời đại hiện nay, không khí tưởng chừng như đã được làm sáng tỏ về thế giới động vật, đặc biệt là các loài linh trưởng. Tuy nhiên, những khu rừng nguyên sinh của Cộng hòa Dân chủ Congo vẫn còn chứa đựng những bí ẩn chưa được khám phá. Một nhóm nghiên cứu quốc tế đã công bố một phát hiện đáng chú ý: một loài khỉ mới được đặt tên là Colobus congoensis, hay còn được biết đến với tên gọi Likweli bởi người dân địa phương. Đây là loài khỉ châu Phi thứ năm được phát hiện từ trước đến nay, và đây là sự kiện hiếm thấy trong suốt 75 năm qua.

Hành Trình Khám Phá Kéo Dài Hơn Một Thập Kỷ

Câu chuyện bắt đầu vào năm 2008, khi hai nhà bảo tồn, Ashley Vosper và Bernard Ikembelo, đã tình cờ chụp lại bức ảnh mờ của một sinh vật kỳ lạ trong khu rừng phía đông sông Lomami. Sinh vật này mang bộ lông đen tuyền với các vệt màu đặc biệt trên mặt, nhưng những manh mối lại nhanh chóng bị lãng quên do địa hình hiểm trở.

Cuộc hành trình thực sự đã được khơi dậy vào tháng 11 năm 2018, khi nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi Jean-Pierre Kapale ghi lại được hình ảnh sắc nét về một cá thể khỉ đen với phần da màu cam hồng đặc trưng. Sự kiện này đã mở ra một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn kéo dài từ 2018 đến 2022 quanh Vườn quốc gia Lomami, nơi mà nhóm khảo sát đã ghi nhận 114 lần xuất hiện của loài khỉ bí ẩn này.

Bốn Chứng Cứ Khẳng Định Loài Mới Trên Thế Giới

Để khẳng định rằng Likweli là một loài hoàn toàn mới, nhóm nghiên cứu đã thu thập bốn luồng chứng cứ mạnh mẽ. Đầu tiên, họ nhận thấy rằng Likweli có hình thái khác biệt, với kích thước nhỏ hơn hẳn so với các loài khác trong chi Colobus. Một con trưởng thành chỉ nặng khoảng 7 kg, với đôi tai xếp nếp và mảng da màu cam đặc trưng.

Thứ hai, các nhà nghiên cứu đã phân tích âm thanh phát ra từ loài khỉ này. Âm thanh của Likweli được đặc trưng bởi nhịp xung nhanh và tần số cao, khác biệt hoàn toàn so với các loài khác trong khu vực.

Bên cạnh đó, phân tích di truyền DNA cũng chỉ ra rằng Likweli có quan hệ gần gũi nhất với loài khỉ colobus đen (Colobus satanas), sống cách đó trên 1.200 km. Dữ liệu gen cho thấy hai nhánh này đã tách biệt và phát triển độc lập trong khoảng từ 4,1 đến 5,8 triệu năm qua.

Cuối cùng, những hiểu biết từ cộng đồng địa phương cũng đóng vai trò quan trọng. Mặc dù chỉ có một số ít người dân thấy loài này, nhưng sự hỗ trợ từ họ đã góp phần hoàn thiện bản đồ phân bố của Likweli.

Nguy Cơ Tuyệt Chủng Ngay Khi Mới Được Phát Hiện

Ngay sau khi được phát hiện, Likweli đã phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Dữ liệu cho thấy rằng loài khỉ này chỉ sống trong một khu vực hẹp khoảng 1.700 km2 giữa hệ thống sông Lomami và sông Congo.

Sự cô lập từng tạo điều kiện cho loài khỉ này phát triển một cách an toàn, nay đã trở thành yếu điểm. Từ năm 2015 đến 2023, số lượng ngôi làng mới tại khu vực này đã gia tăng, cùng với sự gia tăng nạn săn bắn. Những mối đe dọa này đang dồn loài khỉ này vào tình trạng nguy hiểm. Nhóm nghiên cứu đã đề xuất xếp Likweli vào danh sách Sắp nguy cấp của IUCN, và nhấn mạnh rằng việc bảo vệ Vườn quốc gia Lomami và hợp tác chặt chẽ với cộng đồng địa phương là cần thiết để bảo tồn loài này.