Khủng Hoảng Bảo Trì Ô Tô: Tình Hình Nghiêm Trọng Của Phụ Tùng Tại Trung Quốc

Chốt nhựa 89 tệ, cụm pin 130.000 tệ

Vấn đề đã nổi lên tại Hàng Châu và được xác nhận bởi chuyên trang công nghệ Khoái Khoa Kỹ vào ngày 17 tháng 4 năm 2026. Theo thông tin từ báo Triều Tân Văn của tỉnh Chiết Giang, chốt nhựa bị gãy và hộp pin được thiết kế với cấu trúc liền khối. Nhà sản xuất đã trả lời rằng không thể sửa chữa hay thay thế riêng chốt, mà toàn bộ cụm pin phải được thay, với giá 130.000 nhân dân tệ (tương đương 475 triệu đồng). Họ lý giải rằng bộ pin này đạt tiêu chuẩn chống nước IP68, và việc tháo ra sẽ không phục hồi được kết cấu kín.

Chủ xe yêu cầu công ty chịu trách nhiệm nhưng bị từ chối. Ngay cả công ty bảo hiểm cũng không xem xét đền bù cho hỏng hóc này. Kết quả là, chủ xe phải chi thêm gần 10.000 nhân dân tệ (khoảng 36 triệu đồng) cho việc dán phim và các chi phí khác.

Chốt nhựa tương tự được bán trên các sàn thương mại điện tử với mức giá khoảng 89 nhân dân tệ (khoảng 325.000 đồng).

Một chiếc gương, 5.700 tệ

Ngày 1 tháng 5 năm 2026, cùng nguồn tin này đã công bố một trường hợp khác. Một chủ xe họ Trịnh đã làm hư hại gương chiếu hậu khi lùi xe trong khu dân cư, va vào cột trụ.

Gương của mẫu xe tích hợp điều chỉnh điện, gập tự động, có chức năng sấy sương và giám sát điểm mù. Vì thiết kế liền khối, đại lý không thể chỉ thay mặt kính hay vỏ gương mà phải thay toàn bộ cụm. Tổng chi phí cho việc này lên tới hơn 5.700 nhân dân tệ (khoảng 21 triệu đồng), và thời gian chờ lên đến gần một tuần.

Điều đáng lưu ý là trong cả hai trường hợp, không có nguồn thông tin nào tại Trung Quốc nêu rõ tên thương hiệu hay mẫu xe, mà chỉ mô tả chung là một mẫu xe năng lượng mới.

Bộ pin chiếm gần một nửa giá trị xe

Những vụ việc này cho thấy một cấu trúc chi phí cao đáng lo ngại, đã được xác nhận thông qua các con số chính thức. Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Ô tô thuộc Trung tâm Chỉ số An toàn Ô tô Bảo hiểm Trung Quốc đã công bố một nghiên cứu vào ngày 31 tháng 12 năm 2025, khảo sát 70 mẫu xe điện và cho thấy rằng bộ pin chiếm trung bình 49,59% giá trị toàn bộ xe. Đối với pin tam nguyên là 54,25%, trong khi pin lithium sắt phosphate là 47,89%.

Vì vậy, việc thay thế nguyên cụm pin gần bằng một nửa chi phí mua một chiếc xe. Đó là lý do cho mức giá 475 triệu đồng đối với chiếc xe có giá 730 triệu đồng, đã dẫn đến việc vụ việc được phân loại là tổn thất toàn bộ.

Ngành bảo hiểm đang gánh chịu phần thiệt hại còn lại. Theo Hiệp hội Actuary Trung Quốc và Trung tâm Thông tin Ngân hàng Bảo hiểm Trung Quốc, năm 2025, ngành này nhận bảo hiểm cho 43,58 triệu xe năng lượng mới với doanh thu phí đạt 190 tỷ nhân dân tệ, nhưng vẫn lỗ 5,6 tỷ. Có 143 dòng xe có tỷ lệ bồi thường vượt 100%, tăng thêm 6 dòng so với năm trước.

Cả nước chỉ 2 đến 3% xưởng sửa được hệ thống ba điện

Theo Bộ Công an Trung Quốc, tính đến cuối năm 2025 cả nước có 43,97 triệu xe năng lượng mới, chiếm 12,01% tổng số lượng xe toàn quốc.

Đối lập với con số này, Hiệp hội Ngành Sửa chữa Ô tô Trung Quốc cho biết chỉ có khoảng từ 20.000 đến 30.000 doanh nghiệp có đủ năng lực sửa chữa xe năng lượng mới, so với khoảng 400.000 tiệm sửa xe chạy xăng. Trong số này, chỉ khoảng 2-3% có khả năng sửa chữa sâu hệ thống ba điện. Số lượng thợ có chứng chỉ thao tác điện áp cao chưa tới 100.000 người.

Cơ quan quản lý can thiệp

Ngày 16 tháng 1 năm 2026, sáu bộ ngành đã ban hành Biện pháp tạm thời quản lý thu hồi và tái sử dụng pin động lực phế thải, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 4 năm 2026. Điều khoản 25 lần đầu tiên cho phép doanh nghiệp sửa chữa có thể truy vấn thông tin kỹ thuật tháo lắp pin thông qua nền tảng của nhà nước.

Vào ngày 23 tháng 6 năm 2026, chín bộ ngành, do Bộ Thương mại chủ trì, đã công bố thông tư về thị trường hậu mãi ô tô, dẫn dắt các hãng mở ủy quyền kỹ thuật sửa chữa và khuyến khích nguyên tắc sửa thay vì thay mới.

Ngày 10 tháng 8 năm 2026, CATL đã khai trương 10 điểm dịch vụ thuộc hệ thống Ninh Gia trên toàn cầu, kèm theo gói hỗ trợ 10 tỷ nhân dân tệ (khoảng 36.500 tỷ đồng). Kỹ thuật sửa theo cụm cho phép thay thế từng mô đun hỏng thay vì toàn bộ cụm pin. Ông Lý Vĩ, Tổng giám đốc khối chất lượng và hậu mãi của CATL, cho biết tỷ lệ mẫu xe sửa được đã nâng từ 47% lên 76,8%.

Vấn đề tương tự từng xảy ra ở Việt Nam

Đầu tháng 10 năm 2025, một chiếc SUV Trung Quốc trị giá 2 tỷ đồng đã bị ngập nước tại Thái Nguyên. Xe đã được đưa vào xưởng chính hãng và nằm đó từ đầu tháng 10 cho đến đầu tháng 2 năm 2026, tổng cộng bốn tháng. Chủ xe không mua bảo hiểm, tức là không mất thời gian cho khâu giám định, nhưng thời gian chờ vẫn là bốn tháng. Báo giá cho việc thay phụ tùng khi đó là 400 triệu đồng, và phụ tùng chỉ được nhập gấp sau khi khách hàng lên tiếng công khai.

Một trường hợp khác cho thấy vấn đề nằm ở cả mạng lưới dịch vụ. Anh Đinh Công Lượng, chủ một chiếc MG tại Quảng Ninh, cho biết ba cơ sở tại Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Giang đã lần lượt đóng cửa trong khi xe vẫn còn trong thời gian bảo hành. Khi anh hỏi rằng sửa bên ngoài có mất bảo hành hay không, nhân viên đã trả lời rằng làm bên ngoài sẽ không được áp dụng bảo hành.

Điểm chung của hai vụ việc tại Trung Quốc và hai trường hợp ở Việt Nam đều là câu trả lời từ các nhà sản xuất, rằng chi tiết hỏng không thể sửa chữa hay thay thế riêng, và chỉ có hệ thống chính hãng mới có thể xử lý được. Câu trả lời này không phụ thuộc vào việc xe đang ở đâu, mà là vấn đề thiết kế và chính sách phân phối phụ tùng.