Giải Mã Lợi Nhuận Tụt Giảm Của Ngành Ô Tô Trung Quốc

Vào đầu năm 2026, những chiếc xe điện phục vụ giao thông tại Bắc Kinh, Thiên Tân và Hà Bắc xuất hiện chung một tình trạng hư hỏng đáng báo động: pin bị phồng rộp, chất lỏng bị rò rỉ và xe bị mất điện giữa đường. Chính một thợ sửa pin đã kết nối những sự cố này lại thành một bức tranh cảnh báo thay vì chờ đợi các cơ quan quản lý. Vấn đề này dường như được phản ánh trong báo cáo tài chính của toàn ngành ô tô.

Hàng loạt ca hỏng liên quan đến cùng một dòng pin

Trong một cuộc phỏng vấn với Tân Hoa Xã, một kỹ sư sửa chữa pin tại Thiên Tân cho biết ông đã xử lý hơn 30 ca lỗi từ cùng một loại pin, trải rộng trên nhiều vùng như Bắc Kinh và Thiên Tân. Ông không đổ lỗi cho người dùng hay điều kiện vận hành, mà cho rằng nguyên nhân có thể xuất phát từ khâu thiết kế và lắp ráp vội vàng của nhà sản xuất. Áp lực cạnh tranh có thể đã khiến các doanh nghiệp rút ngắn thời gian thử nghiệm chất lượng sản phẩm.

Chỉ còn 3,4% là lợi nhuận

Theo số liệu từ Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc, vào cuối tháng 6/2026, toàn ngành ô tô Trung Quốc đã đạt doanh thu khoảng 4.209,6 tỷ nhân dân tệ, chỉ tăng 1,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, chi phí sản xuất lại tăng lên 3.739,7 tỷ nhân dân tệ, dẫn đến lợi nhuận giảm 20%, chỉ còn 144 tỷ nhân dân tệ. Biên lợi nhuận hiện tại chỉ ở mức 3,4%, là con số thấp nhất trong vòng 5 năm qua, thua xa mức trung bình 6,1% của ngành công nghiệp hạ nguồn.

Riêng lĩnh vực sản xuất xe nguyên chiếc, biên lợi nhuận chỉ còn lại 1,5%. Kể cả với mức giá bán 200.000 nhân dân tệ, nhà sản xuất chỉ thu về khoảng 3.000 nhân dân tệ. Thống kê cho thấy, trong cùng thời gian, ngành dệt cũng đang diễn ra tình trạng tương tự với biên lợi nhuận ở mức 3,6%.

Thực tế cho thấy, biên lợi nhuận ngành ô tô Trung Quốc đã giảm từ 4,3% năm 2024 xuống 4,1% năm 2025, và đã chạm mức tối thiểu 3,2% vào quý 1/2026 trước khi nhích lên 3,4%. Tháng 5 năm đó, dự kiến là thời điểm cao điểm doanh thu, nhưng biên lợi nhuận chỉ đạt 3,6%, không cải thiện theo mùa như mọi năm.

Áp lực kép từ chi phí đầu vào và đầu ra

Tại khâu đầu vào, giá của các nguyên liệu như carbonate lithium đã tăng từ 75.000 nhân dân tệ mỗi tấn hồi cuối năm ngoái lên hơn 200.000 nhân dân tệ vào giữa tháng 5, cao hơn 160% chỉ trong vài tháng. Ngoài ra, giá chip nhớ và chip lái xe thông minh cũng đã có mức tăng đột biến.

Về khâu đầu ra, các nhà sản xuất không thể nâng giá bán do thị trường vẫn đang chạy khuyến mại với xe xăng duy trì giảm giá lên tới 22,5% và xe năng lượng mới giảm 9,8%. Trong bối cảnh cả chi phí đầu vào lẫn đầu ra đều bị kiểm soát, ngành ô tô chỉ có thể điều chỉnh những gì xảy ra trước khi xe rời khỏi nhà máy.

Báo chí đưa tin, dưới sức ép từ thị trường, chu kỳ kiểm chứng độ tin cậy của sản phẩm đã bị cắt ngắn từ 18-24 tháng xuống còn 12 tháng hoặc ít hơn tại một số doanh nghiệp.

Cell pin lithium gặp sự cố nghiêm trọng

Từ đầu năm 2026, một số xe kinh doanh vận tải sử dụng cell pin lithium sắt phosphate 177Ah của CALB đã gặp phải nhiều sự cố nghiêm trọng như phồng cell, rò rỉ dung dịch điện phân và tụt điện trở cách điện. Các dòng xe Aion S Plus, Mei 580 và S MAX đã liên tục được phản ánh về sự cố này, với số km lăn bánh dao động từ 150.000 đến 250.000 km.

Những chủ xe đã phải kiểm tra độc lập, và kết quả cho thấy lỗi hư hỏng chủ yếu xuất phát từ dây chuyền sản xuất pin. Tỷ lệ lỗi chung của cell pin tốt chỉ vào khoảng 0,2%, trong khi tỷ lệ phát hiện lỗi thực tế hiện đang là 4,7%, tức gấp 23,5 lần. Trong khoảng thời gian từ 1 đến 18 tháng 7, số lượng khiếu nại liên quan đến chất lượng pin đã lên tới 182.

Bảo hành và sự khan hiếm

Vấn đề đáng lo ngại hơn là thời gian bảo hành pin thường chỉ kéo dài đến 150.000 km, trong khi sự cố xuất hiện ngay sau thời gian đó. Theo Viện Nghiên cứu Bảo hiểm Ô tô Trung Quốc, tỷ lệ giá trị bộ pin so với tổng giá trị xe thuần điện là gần 50%, tức thay pin có thể tốn một nửa giá trị xe, đúng tại thời điểm bảo hành hết hiệu lực.

Trước những phản ánh, GAC Aion đã công bố mở rộng thời gian bảo hành pin lên 8 năm hoặc 300.000 km, kèm theo dịch vụ sửa chữa miễn phí cho những ca kéo dài quá lâu. Tuy nhiên, cả nhà sản xuất và nhà cung cấp đều không công nhận lỗi sản xuất.

Giá cạnh tranh và tương lai ngành ô tô

Giá cả vẫn là điểm mạnh hàng đầu của xe Trung Quốc. Với cùng kích thước và trang bị, giá của xe Trung Quốc thường thấp hơn khá nhiều so với các đối thủ Nhật Bản và Hàn Quốc. Tuy nhiên, có một câu hỏi lớn đang được đặt ra: sự chênh lệch về giá đó được đảm bảo từ yếu tố nào?

Trong nửa đầu năm 2026, lượng ô tô bán ra tại thị trường Trung Quốc đã giảm 21,1%, với doanh số bán lẻ xe du lịch giảm 20,2%. Nhiều doanh nghiệp như GAC, Seres và JAC đang trải qua tình trạng lỗ nặng. Với biên lợi nhuận sản xuất trong lĩnh vực ô tô chỉ dừng lại ở 1,5%, việc giảm giá thêm gần như không còn khả thi. Họ chỉ còn có thể cạnh tranh bằng những yếu tố không rõ ràng trong bảng giá, bao gồm thời gian thử nghiệm, chính sách bảo hành và mức độ dự phòng linh kiện.

Thị trường ô tô Việt Nam cũng đang trong giai đoạn tương tự. Bắt đầu từ tháng 5/2026, các mẫu xe Trung Quốc đã dẫn đầu về mức giảm giá, điển hình như MG RX5 đã giảm tới 250 triệu đồng. Tình trạng cung vượt cầu đang diễn ra khi ước tính khoảng 200.000 xe tồn đọng chưa bán.

Những chiếc xe điện được lắp ráp trong thời điểm biên lợi nhuận thấp vào năm 2026 sẽ nhanh chóng gặp phải vấn đề khi đạt mốc 150.000 km vào khoảng năm 2030. Câu hỏi cần được đặt ra không chỉ là giá bán thấp mà còn là sự bền vững của những quyết định giá đó được đảm bảo bởi yếu tố nào, và ai sẽ là người gánh chịu hậu quả.