Khám Phá Nguồn Gốc Thực Sự Của Loài Gà: Một Hành Trình Đầy Bất Ngờ

Vào năm 1868, trong một buổi chiều yên ả tại dinh thự Down House của mình, nhà tự nhiên học Charles Darwin đã khẳng định rằng gà nhà trên toàn cầu đều có nguồn gốc từ Ấn Độ. Kết luận này đã trở thành một phần không thể thiếu trong nhiều sách giáo khoa và tài liệu học thuật hơn 150 năm qua.

Tuy nhiên, những phát hiện hiện đại từ lĩnh vực khảo cổ học và di truyền học đã làm hé lộ một câu chuyện hoàn toàn khác về nguồn gốc của loài gia cầm phổ biến nhất thế giới này.

Khảo sát năm 2020 của nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi Trương Á Bình và cộng sự đã công bố một kết luận gây chấn động. Nhóm đã giải mã thành công 863 bộ gen và phát hiện rằng tổ tiên duy nhất của gà nhà là phân loài gà rừng lông đỏ Điền Nam (Gallus gallus spadiceus), sinh sống ở vùng rừng Vân Nam (Trung Quốc), đông bắc Thái Lan và Myanmar. Điều này đã đặt lại dấu chấm hỏi lớn về giả thuyết lâu đời về nguồn gốc Ấn Độ.

Trước đó, bức tranh về sự thuần hóa gà cũng đã được làm sáng tỏ trong một nghiên cứu quốc tế do Joris Peters và Greger Larson thực hiện, cho thấy di chỉ xương gà nhà sớm nhất tại làng Ban Non Wat, Thái Lan với niên đại từ 1650 đến 1250 TCN.

Vào thời kỳ đó, những hạt thóc cùng các côn trùng đã thu hút gà rừng tới gần khu vực sinh sống của con người, dẫn tới quá trình thuần hóa dần dần.

Phát hiện này cũng đã phủ nhận quan điểm cho rằng gà nhà đã tồn tại từ 10,500 năm trước tại di chỉ Nam Trang Đầu, Hà Bắc, bởi vì ADN của gà nhà chỉ thực sự xuất hiện khoảng 2,500 năm trước, đúng vào cuối thời kỳ Xuân Thu.

Bất ngờ thay, động lực chính đưa loài gà này ra ngoài quê hương không phải là nhu cầu thực phẩm, mà chính là những trận chọi gà nổi tiếng, làm cho chúng trở thành linh vật trong văn hóa tâm linh. Nhu cầu về gà chọi đã khiến chúng được mang theo khắp nơi.

Tại Ba Tư cổ đại, việc giết gà trống được coi là tội ác, trong khi ở Hy Lạp và La Mã, chọi gà trở thành môn thể thao phổ biến. Những trận đấu này không chỉ để giải trí mà còn để khích lệ quân đội trước những trận chiến lớn.

Tuy nhiên, đến khi Đế quốc La Mã mở rộng, số phận loài gà bắt đầu thay đổi. Chúng chuyển từ linh vật tâm linh sang món ăn trong bữa tiệc. Trong thời kỳ này, người La Mã đã phát triển các kỹ thuật nuôi gà thịt, biến chúng thành một phần quan trọng trong ẩm thực của họ.

Ngày nay, số lượng gà trên toàn cầu đã vượt quá 20 tỷ con, gấp mười lần số lượng các loài chim hoang dã khác. Tại Brasil, những trang trại lớn chứa hàng chục nghìn con gà thịt, chưa từng nhìn thấy ánh sáng mặt trời.

Những con gà này dù vẫn mang nhiều đặc điểm di truyền của tổ tiên nhưng đã mất đi khả năng bay lượn. Hành trình của chúng đã đi từ những linh vật thiêng liêng đến món ăn thông thường trên bàn ăn của nhân loại.