Tình Trạng Cá Voi Xám: Cảnh Báo Từ Biến Đổi Sinh Thái Dọc Bờ Biển Bắc Mỹ

Cá Voi Xám: Biểu Hiện Nguy Cấp Từ Môi Trường

Trong những tháng đầu năm 2026, hiện tượng cá voi xám chết bất thường lại trở thành mối lo ngại lớn khi hàng loạt trường hợp được ghi nhận dọc theo tuyến di cư từ Mexico qua Mỹ tới Canada. Theo thông tin từ Cơ quan Quản lý khí quyển và đại dương quốc gia Mỹ (NOAA), 145 cá thể đã được phát hiện tử vong tính đến ngày 6 tháng 7 năm 2026, một con số đáng báo động vượt qua cả tổng số xác được ghi nhận trong những năm trước.

Các chuyên gia từ tổ chức Public Employees for Environmental Responsibility (PEER) đã mô tả tình hình này là một “sự kiện tử vong thảm khốc”, đồng thời nhấn mạnh rằng đây chỉ là bề nổi của một vấn đề lớn lao hơn: hàng ngàn cá thể có thể đã chết ngoài khơi mà không để lại dấu vết.

Dẫu vậy, NOAA vẫn chưa đưa ra kết luận chính thức. Trong bản cập nhật mới nhất vào ngày 15 tháng 7, cơ quan này khẳng định rằng số vụ mắc cạn gần đây đã quay trở lại mức bình thường, không còn nằm trong tình trạng khẩn cấp.

Tuy nhiên, nguyên nhân gây ra tình trạng này vẫn tồn tại những vấn đề kéo dài, khiến tình hình không đủ cơ sở để công bố sự kiện tử vong bất thường lần nữa. Bang Washington đã trở thành một trong những điểm nóng, nơi các nhà nghiên cứu thuộc Cascadia Research Collective đã phát hiện 30 cá thể cá voi chết từ đầu năm 2026, chỉ kém kỷ lục 34 trường hợp vào năm 2019.

Kết quả kiểm tra cho thấy nhiều cá thể bị suy dinh dưỡng trầm trọng, có dấu hiệu va chạm với tàu thuyền. Suy dinh dưỡng cũng là một trong những nguyên nhân chính khiến cho nhiều cá voi không thể tích lũy đủ năng lượng trước khi bắt đầu hành trình dài từ các vùng biển phía nam lên vùng kiếm ăn ở Bắc Băng Dương.

Cá voi xám sinh sống chủ yếu nhờ vào việc tiêu thụ các động vật không xương sống và thường có thói quen nghiêng mình để hút trầm tích và con mồi. Việc thiếu hụt thức ăn khiến chúng phải bơi vào bờ để tìm mồi, điều này làm tăng khả năng xảy ra va chạm với tàu thuyền.

Tình trạng tử vong của cá voi xám không phải là chuyện mới; từ cuối năm 2018 đến năm 2023, đã có tới 690 trường hợp mắc cạn dọc theo bờ biển Thái Bình Dương, từ Mexico đến Alaska. NOAA cho rằng sự thay đổi sinh thái tại vùng biển Bắc Cực đã làm suy giảm số lượng và chất lượng nguồn thức ăn, dẫn đến gia tăng tỷ lệ tử vong.

Quần Thể Cá Voi Xám: Tín Hiệu Tích Cực Hay Nguy Cơ Tiềm Ẩn?

Trong bối cảnh số lượng xác cá voi dạt bờ tăng lên nhanh chóng, một nghịch lý đang hiện hữu: Biểu đồ thống kê mới nhất từ NOAA cho thấy, quần thể cá voi xám phía đông bắc Thái Bình Dương hiện ước tính dao động từ 15.930 đến 20.530 con, với con số trung bình khoảng 17.750 con, một sự tăng trưởng so với 12.890 con năm trước.

Mặc dù điều này được xem là tín hiệu đáng mừng, nhưng các nhà khoa học cảnh báo rằng sự tăng trưởng này có thể không bền vững, khi số lượng cá voi con được sinh ra trong năm 2025 chỉ dừng lại ở 85, mức thấp nhất trong lịch sử.

Các chuyên gia hiện đang xem xét lại các giả thuyết về lộ trình di cư và thời điểm của cá voi để xác định nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng bất thường này. Khảo sát cũng diễn ra khi đàn cá voi đang di cư về phía nam và có nguy cơ cao mất đi nhiều cá thể trong hành trình quay trở lại vùng kiếm ăn vào mùa xuân năm 2026.

Vì lý do này, con số 17.750 không phải là dấu hiệu cho thấy cuộc khủng hoảng đã chấm dứt. NOAA nhấn mạnh rằng các ước tính hàng năm thường không chính xác và chỉ nên được xem như là công cụ để theo dõi xu hướng dài hạn.

PEER đã đưa ra một cảnh báo mạnh mẽ, cho rằng nhiều xác cá voi có khả năng chìm ngoài khơi mà không bao giờ được phát hiện, ước tính rằng 145 trường hợp đã được ghi nhận có thể tương ứng với khoảng 1.450 cá thể đã chết thực sự.

Nhà sinh thái biển Rick Steiner từ PEER cho biết rằng việc mất đi hàng nghìn cá thể trong khoảng thời gian ngắn thực sự là một hồi chuông cảnh tỉnh. Ngoài việc suy giảm nguồn thức ăn, cần phải tập trung vào các yếu tố gây rủi ro như va chạm với tàu thuyền, ô nhiễm và tiếng ồn đại dương.

Những cái chết của cá voi xám đại diện cho một biểu hiện rõ ràng của các biến đổi lớn hơn trong hệ sinh thái Bắc Thái Bình Dương.

Thông tin từ NOAA Fisheries, PEER, Cascadia Research Collective